Vragen na ontmoeting met Sabeel's Naim Ateek

Vandaag bezocht ik een druk bezochte conferentie van Sabeel Nederland en Kerk en Israel (PKN) in het Dienstencentrum van de PKN in Utrecht. Doel was om in gesprek te zijn over het Kairos document dat onlangs door leiders van de Palestijnse kerken werd gepubliceerd. Een van de auteurs van dat document, Rev Naim Ateek, was aanwezig. Een inspirerende man om naar te luisteren.

Ateek zei dat hij alleen in Nederland zo theologisch bevraagd op zijn overtuigingen, en dat altijd weer de vervangingstheologie ter tafel komt. ‘Dat is blijkbaar vooral een kwestie in Nederland’, aldus Ateek. Hij zei dat hij liever spreekt van een ‘theologie van vervulling’.

Een dag met alles wat daarin gezegd is samen te vatten is ondoenlijk. Ik noteer een paar zaken die me opvielen.

Volgens Ateek zijn het vooral Israel en zijn christenzionistische vrienden die het conflict tussen Israel en de Palestijnen willen voorstellen als een kwestie van Jodendom tegen Islam. ‘Een slimme aanpak, want als het westen moet kiezen, zal het altijd voor het Jodendom en niet voor de Islam kiezen’, aldus Ateek. Volgens hem is de hele kwestie samen te vatten in een woord: land. Daar gaat het om.

Als je het conflict tot een religieuze kwestie maakt – Jodendom vs. Islam – marginaliseer je het Palestijnse christendom. Christene. in het land tellen dan niet mee. Dat lijkt inderdaad de houding van veel christenzionisten. Palestijnse christenen moeten pro-Israel zijn, anders tellen ze niet mee.’ Ateek wijst erop dat toe hij met zijn familie uit hun huis werden gezet door Israel, niet werd gekeken wat voor religie ze hadden. Ze waren Palestijnen dus ze moesten verdwijnen.

In het Kairos document zeggen de Palestijnse christenen luid en duidelijk: De Israëlische bezetting van Palestijnse gebieden is zonde en een kwaad tegen God en tegen mensen, en elke manier om de bijbel als rechtvaardiging te gebruiken, is onaanvaardbaar.

Het christenzionisme noemde hij een ‘modern day heresy’, want ‘geloven dat God de massamoord [van 1948] wilde, is blasfemisch’. Voor Ateek draait veel om zijn visie op wie God is. ‘Mijn theologie begint in het Nieuwe Testament. God is getoond in Jezus Christus.’ De gedachte dat God een land zou steunen ten koste van het andere land noemt Ateek ‘tribal’, alsof het om een stammengod gaat.

Een paar vragen en opmerkingen van mezelf:
1) Waren er de afgelopen eeuw in Nederland theologen die onderwezen dat de kerk Israel heeft vervangen?
2) Wie heeft de term vervangingstheologie bedacht?
3) Gaat het alleen om land? Als dat zo is, dan moet je het conflict gemakkelijk in geografische termen kunnen uitleggen.
4) Is het aanvaardbaar om christenen in Israel af te schrijven als broeders terwijl je met Joden omgaat alsof dat broeders zijn?
5) Is de manier waarop Ateek over de God van het Nieuwe Testament spreekt, geen Marcionisme?

Fijn mijn dochters weer te zien

Zo, weer een paar weken in Nederland. Zo gezellig de kinderen weer te zien. Justine (16) bijvoorbeeld. We zitten nu samen op de bank bij mijn zwager en schoonzus Rob en Inge-Mirjam. In afwachting van De Wedstrijd. Op de tweede foto heb ik op dezelfde bank Rosemarie (19) gekiekt.

Levenslessen: over honden en lantarenpalen

De voormalige Franse president Charles de Gaulle (1890-1970) was een wijs man. Hij gaf goed advies voor een oppassend leven: ‘Sta nooit tussen de hond en de lantarenpaal.’

En De Gaulle vragen wat hij van zijn critici vond, was net zoiets als aan die straatlamp vragen wat die denkt over honden.

De Gaulle had overigens geen hekel aan honden; hij zou er wel een zijn geweest voor de Partij van de Dieren als die een slagje rechtser was. Hij zei een keer: ‘Naarmate ik mensen beter leer kennen, ga ik meer van honden houden.’

Over de kerk kan je de domste dingen zeggen

Een degelijk weekblad als The Economist is toch wel objectief, zou je denken. Zie deze suggestieve inleiding op een artikel over de Paus en een paar recente benoemingen in het Vaticaan:

Beset by an ever-rising tide of sex abuse allegations, Pope Benedict XVI has announced a reshuffle of top positions at the Vatican which suggests that traditionalists still have the upper hand. A staunchly conservative French-Canadian, Cardinal Marc Ouellet, was put in charge of the powerful Congregation of Bishops which vets appointments to the Catholic hierarchy all over the world.

Een paar opmerkingen bij deze tekst:
1. Is er een 'ever rising tide' van beschuldigingen van seksueel misbruik? Dit is zeer suggestief taalgebruik, en naar ik begrijp niet in overeenstemming met de werkelijkheid.
2. Waarom staat er dat traditionalisten 'still', dus nog steeds de 'upper hand' hebben? De vooronderstelling is dat die langzaam verdwijnen? Of dat de kwestie van seksueel misbruik zou moeten leiden tot minder traditionalisten? Is er een relatie tussen seksueel misbruik en traditioneel zijn? Die link wordt duidelijk gesuggereerd. Dus eh... priesters die de Tridentijnse mis vieren zijn vaker misbruikers dan liberale priesters?
3. Een heel conservatieve Canadese kardinaal wordt 'staunchly conservative' genoemd. Als hij een rabiate liberaal was, zou hij dan 'staunchly liberal' worden genoemd?

Heel eigenaardig eindigt het artikel met deze woorden:

As Austrians and Germans leave the church in ever-greater numbers, and with the Belgian Catholic church reeling from a police raid on its headquarters (as a well as a search of two cardinals’ tombs), the politics of the Vatican’s upper echelons look more and more out of touch with rank-and-file Catholics—let alone the rest of the world.

De suggestie is, dat de kerk in Duitsland en Oostenrijk leegloopt vanwege de kindermisbruikschandalen. Cijfers? Een andere suggestie is overduidelijk: De leegloop hangt samen met de conservatieve koers van de kerk.

Leg me nou eens uit, lieve vrienden bij The Economist, hoe een meer liberale koers mensen binnen de kerk houdt? Ik heb daar nooit enig bewijs voor gezien. En dat de Belgische politie een inval doet bij de kerk, dat is de schande van de politie, maar leg dan eens uit hoe dit samenhangt met de conservatieve koers van de Paus? Het duizelt me.

Mag je van journalisten logica en eerlijkheid verwachten? Als de schrijvers van de economist op dezelfde manier over de economie zouden schrijven, zouden ze worden weggehoond. Over de kerk maakt het niet uit. Je kan zeggen wat je wil, zolang je de antikerkelijke ideeen van de liberale elite bevestigt.

Hamas, Mossad en nu Christen. En stukgemaakt.

Een Amerikaanse immigratierechter heeft gisteren Mosab Hassan Yousef (32) gelijk gegeven; hij wordt niet uitgewezen naar de Westelijke Jordaanoever, omdat de kans dat hij daar om zeep wordt geholpen niet gering is. Mosab is een cause celebre voor veel Christenen en Joden in de USA omdat hij een paar jaar geleden naar dat land kwam en onthulde dat hij, zoon van een topman van Hamas, Christen was geworden. En een paar maanden later zei hij ook dat hij jarenlang voor de Mossad, de Israëlische geheime dienst, had gespioneerd.

Toen ik dit las moest ik denken aan een andere held van mijn Amerikaanse Christelijke vrienden, de Turk Ergun Caner. Die was zoon van een Turkse vader die hem opvoedde tot radicale moslim maar met gevaar voor eigen leven werd hij een Christen. Hij ging in de VS boeken schrijven en werd al snel de dean van een Baptistenseminarie. Ja, met zulke antecedenten, dan maak je makkelijk carrière he?

Die Caner, die is de afgelopen maanden wel ontmaskerd. Ik twijfel niet aan zijn oprechte bekering, maar zijn dramatische achtergrond blijkt grotendeels uit de duim gezogen. Hij is nauwelijks als moslim opgevoed. Maar ja, wat wil je, in de VS merk je al snel dat je met het juiste verhaal de handen op elkaar en in de wallet krijgt. De kerken daar maken het wel heel aantrekkelijk om je verhaal wat te verfraaien met de gewenste details.

En die Mosab, ex-Hamas en ex-Mossad? Ik wil niet twijfelen aan zijn oprechtheid; hij is vast van harte een christen geworden, dat is tussen hem en zijn Schepper. Maar wat bezielt hem om dan publiek te gaan? Je wilt je familie in Gaza toch niet te schande maken? Zo wordt dat onder moslims beleefd. En als je echt jaren voor de Mossad werkte, dan hou je toch je mond daarover?

Nou eh... nee, niet als je in de VS woont natuurlijk. Want zodra Christenen daar door hebben dat je iets met Hamas had (allemaal messentrekkende terroristen) en dat je nu Christen bent, dan staan de uitgevers, de uitbaters, de sprekers-circuit-organisatoren, de TV producers, de hele christelijke industrie, in de rij. En gaat het met de carrière niet snel genoeg? ‘Ik heb ook nog voor de Mossad gewerkt!’ Hier een voorbeeld van zijn optreden op TV.

Ik vrees dat Mosab of een geslepen leugenaar is die mooie verhalen opdist, of hij is het slachtoffer van een christelijke cultuur in de VS die hem op een voetstuk plaatst. Ik vermoed eerlijk gezegd dat laatste. Het zijn wel heel sterke benen die zo’n weelde kunnen dragen. Een jongen uit Hamas-achtergrond heeft veel te leren, en als hij voor de Mossad werkte, bewijst dat wat een verknipte persoon hij was. Dan heeft hij het recht om geholpen te worden met goede pastorale begeleiding; wie zich echt om zo’n vent bekommert, zorgt dat hij geen podia beklimt. Maar ik vrees dat het al te laat is. De kerk in de VS heeft dringend helden nodig die vertellen hoe goed de VS het doet en hoe slecht de Islam is. En dat verhaal vertellen veel van dit soort bekeerlingen graag.